Roti komt oorspronkelijk van het Indisch subcontinent, het gebied dat nu bestaat uit India, Pakistan en Bangladesh. Het is een ongerezen platbrood dat al eeuwenlang een basisvoedingsmiddel is in die regio. Van daaruit verspreidde roti zich over de hele wereld, mede door migratie en koloniale geschiedenis.
De oorsprong van roti op het Indisch subcontinent
Roti, ook wel chapati genoemd, heeft zijn wortels diep in de Indiase keuken. Het brood wordt gemaakt van volkorenmeel (ata), water en soms een snufje zout. Er gaat geen gist of rijsmiddel in, waardoor het een platbrood blijft. Dit simpele recept bestond al lang voor de moderne tijd en paste goed bij de beschikbare grondstoffen in het gebied.
In India en Pakistan is roti geen bijgerecht maar een hoofdonderdeel van elke maaltijd. Het wordt gebakken op een droge hete pan, de tawa, en soms daarna even boven een open vlam gehouden zodat het opbolt. Elke regio heeft zijn eigen variatie: dikker, dunner, met ghee (geklaarde boter) of zonder. De naam “roti” komt uit het Sanskriet, de klassieke taal van het Indiase subcontinent, en betekent simpelweg “brood”.
Hoe roti via migratie de wereld over ging
Vanaf de negentiende eeuw verspreidde roti zich ver buiten India. Tijdens de Britse koloniale periode werden honderdduizenden Indiase arbeiders als contractarbeiders naar andere koloniën gebracht, onder meer naar Suriname, Trinidad, Guyana, Fiji en Zuid-Afrika. Ze namen hun eten, gewoonten en cultuur mee, inclusief het recept voor roti.
In Suriname ontwikkelde roti zich tot een eigen gerecht. Surinaamse roti is dikker dan de Indiase variant en wordt gevuld of gecombineerd met kerrie, kip, aardappel en kousenband. Dit gerecht is inmiddels ook in Nederland populair, dankzij de grote Surinaamse gemeenschap die zich hier na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 vestigde.
Op Trinidad en andere Caribische eilanden ontstonden eveneens eigen variaties, zoals de “dhalpuri roti” (gevuld met gekruide spliterwten) en de “buss up shut” (een gekreukte roti die op een kapot shirt lijkt). Elke migratieroute leidde tot een nieuwe regionale stijl.
Roti in Nederland: de Surinaamse verbinding
In Nederland is roti vooral bekend in de Surinaamse variant. Het gerecht werd een vast onderdeel van de Nederlandse eetcultuur, zichtbaar in Surinaamse restaurants en eethuizen door het hele land. De roti zoals die hier gegeten wordt, wijkt dus behoorlijk af van de originele Indiase chapati. De basis is hetzelfde, maar de bereiding, dikte en bijgerechten zijn anders.
Dit maakt roti een mooi voorbeeld van hoe een gerecht reist en verandert. Het begon als simpel basisbrood in India, reisde mee met migranten naar de andere kant van de wereld, en paste zich aan de nieuwe omgeving aan. Elke versie vertelt iets over de geschiedenis van de mensen die het maakten.
Roti versus chapati: hetzelfde of niet?
De termen roti en chapati worden vaak door elkaar gebruikt, en dat klopt grotendeels. Beide zijn ongerezen platbroden van tarwemeel, gebakken op een hete pan. In India en Pakistan is chapati de meest gebruikte naam; roti is de bredere term die ook andere flatbreads kan omvatten. In het westen, en zeker in de Surinaamse en Caribische keuken, wordt “roti” de standaardnaam voor het gehele gerecht inclusief de vulling en bijgerechten.
Roti komt dus uit India, maar is via een lange reis van migratie en aanpassing uitgegroeid tot een wereldgerecht met tientallen variaties. Of je nu de dunne Indiase chapati eet of een dikke Surinaamse roti met kerrie, de oorsprong ligt altijd op hetzelfde subcontinent.
Lees ook









