Shakshuka komt waarschijnlijk uit Noord-Afrika, met name uit de regio die nu Tunesië, Libië en Algerije omvat. Van daaruit verspreidde het gerecht zich via migratie en handelsroutes naar het Midden-Oosten, waar het vooral in Israël en de Palestijnse gebieden een vaste plek in de keuken veroverde. De precieze herkomst is niet helemaal zeker, en daar zijn meerdere landen het niet over eens.
De Noord-Afrikaanse roots van shakshuka
De meest gangbare theorie is dat shakshuka zijn oorsprong heeft in de Maghreb, het westelijke deel van Noord-Afrika. In landen als Tunesië en Libië worden vergelijkbare gerechten al heel lang gemaakt: eieren gepocheerd in een saus van tomaten, paprika, knoflook en kruiden. De naam “shakshuka” komt waarschijnlijk uit het Arabisch of Berberdialecten en betekent zoiets als “mengsel” of “rommelig door elkaar”.
Tunesië claimt vaak het sterkste recht op het gerecht. Tunesische shakshuka is doorgaans pittiger en bevat vaker harissa, de bekende chilipasta uit die regio. Dit sluit aan bij de smaakprofielen die typisch zijn voor de Noord-Afrikaanse keuken.
De rol van het Ottomaanse rijk
Het Ottomaans-Turkse rijk heeft waarschijnlijk een grote rol gespeeld in de verspreiding van shakshuka. Het rijk strekte zich op zijn hoogtepunt uit over Noord-Afrika, het Midden-Oosten en delen van Zuid-Europa. Via de handelsroutes en de bevolkingsbewegingen die daarmee gepaard gingen, kwamen gerechten en ingrediënten mee. Zo zou shakshuka zijn weg hebben gevonden van Noord-Afrika naar het Midden-Oosten, maar ook naar gebieden als Turkije zelf.
Tomaten en paprika’s, de twee centrale ingrediënten van shakshuka, kwamen pas na 1492 vanuit Amerika naar Europa en het Middellandse Zeegebied. Dat betekent dat het gerecht in zijn huidige vorm niet ouder kan zijn dan de zestiende of zeventiende eeuw. Pas nadat deze ingrediënten gemeengoed werden, kon shakshuka zoals we het nu kennen ontstaan.
Shakshuka in Israël: hoe het zo populair werd
Shakshuka is vandaag de dag misschien wel het meest bekend als Israëlisch gerecht. Dat heeft een duidelijke historische verklaring. In de twintigste eeuw emigreerden grote aantallen Joodse gemeenschappen uit Noord-Afrika, waaronder uit Tunesië, Marokko en Libië, naar Israël. Ze namen hun keuken mee, inclusief shakshuka. Het gerecht paste goed bij de Israëlische eetcultuur en werd snel populair als ontbijt of lunchgerecht.
In Israël wordt shakshuka vaak geserveerd in een gietijzeren pan, rechtstreeks op tafel, met veel brood erbij om de saus op te deppen. Die eetervaring heeft bijgedragen aan de populariteit, ook internationaal. Israelische chefs en restaurants hebben het gerecht verder bekend gemaakt in Europa en Noord-Amerika.
Waarom de discussie over de oorsprong voortduurt
Meerdere landen, waaronder Tunesië, Israël, Turkije en Jemen, beschouwen shakshuka als een deel van hun eigen culinaire erfgoed. Dat is niet zo vreemd: gerechten reizen mee met mensen en passen zich aan aan lokale ingrediënten en smaken. Jemenitische versies bevatten soms andere kruiden, Turkse varianten wijken ook af. Wat overal hetzelfde blijft, is de basisstructuur: eieren in een hartige, tomatige saus.
De discussie over de “echte” herkomst is deels ook politiek geladen, omdat het samenvalt met bredere discussies over cultuur en identiteit in het Midden-Oosten. Culinaire historici wijzen er dan ook op dat shakshuka eerder een gedeeld erfgoed is van de hele regio dan het eigendom van één land.
Shakshuka is dus een gerecht met diepe Noord-Afrikaanse wortels, dat via het Ottomaanse rijk en later via Joodse migratie naar Israël zijn weg maakte naar de rest van de wereld. Welk land het ook als “van zichzelf” beschouwt, de smaak en populariteit spreken voor zich.
Comments are closed.