Kombucha komt oorspronkelijk uit China, waar het al meer dan tweeduizend jaar geleden voor het eerst werd gemaakt. Het drankje ontstond rond 220 voor Christus tijdens de Qin-dynastie en stond toen bekend als het “elixir van het leven”. Vandaar verspreidde het zich over de rest van de wereld.
Het begin in China
De oorsprong van kombucha ligt in het noordoosten van China, in het gebied dat vroeger Mantsjoerije heette. Daar fermenteerden mensen thee met een levende cultuur van gisten en bacteriën, ook wel een SCOBY genoemd (Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast). Het resultaat was een licht bruisend, lichtjes zuur drankje dat mensen dronken voor hun gezondheid en energie.
De naam “kombucha” zelf is waarschijnlijk niet Chinees van oorsprong. Een veel gehoorde verklaring is dat het woord uit het Japans komt. Volgens die theorie bracht een Koreaanse arts genaamd Kombu het drankje rond 415 na Christus naar Japan, als remedie voor de gezondheidsproblemen van keizer Ingyo. “Cha” betekent thee in het Japans. Zo zou de naam “kombucha” letterlijk “thee van Kombu” betekenen. Dit verhaal is niet historisch bewezen, maar het wordt wel veel aangehaald als mogelijke verklaring.
Van Azië naar Europa
Via de handelsroutes trok kombucha langzaam westwaarts. Rond de tiende en elfde eeuw dook het drankje op in Rusland en Oost-Europa, waar het “čajnyj grib” werd genoemd, wat “theepaddenstoel” betekent. Dat verwijst naar het uiterlijk van de SCOBY, die eruitziet als een dikke, rubberachtige schijf die boven op de vloeistof drijft.
In Rusland en Oekraïne werd kombucha in veel huishoudens zelf gebrouwen. Families deelden hun SCOBY met buren en familie, waardoor het drankje zich snel verspreidde zonder commerciële tussenkomst. Dat maakte het tot een echt volksdrankje.
In de eerste helft van de twintigste eeuw groeide de populariteit van kombucha ook in Duitsland en andere West-Europese landen, deels door reizigers en handelaren die de cultuur meenamen vanuit het oosten.
Hoe kombucha de rest van de wereld bereikte
In de tweede helft van de twintigste eeuw, met name vanaf de jaren tachtig en negentig, begon kombucha ook in Noord-Amerika en West-Europa aan een nieuwe opmars. De groeiende interesse in fermentatie, natuurlijke voeding en darmgezondheid gaf het drankje een nieuwe impuls. Mensen begonnen het thuis te brouwen, en later verschenen commerciële versies in reformwinkels en supermarkten.
Inmiddels is kombucha wereldwijd verkrijgbaar in tientallen smaken en varianten. Toch is de basis nog altijd hetzelfde als duizenden jaren geleden: gezoete thee, een SCOBY en de tijd om te fermenteren.
Waarom de precieze herkomst onduidelijk blijft
De exacte oorsprong van kombucha is lastig vast te stellen, omdat er weinig schriftelijke bronnen bewaard zijn gebleven uit de vroegste periode. Veel van wat we weten, is gebaseerd op mondelinge overlevering en latere historische beschrijvingen. Dat maakt het soms moeilijk om feit van legende te scheiden. Wat wel duidelijk is: de combinatie van thee, suiker en een gistcultuur is al heel lang bekend in Aziatische culturen, lang voordat het in de rest van de wereld opdook.
Kombucha heeft dus een reis van duizenden kilometers en eeuwen achter de rug, van een Chinees keizershof tot de koelkast van mensen overal ter wereld. De kern van het drankje veranderde daarbij nauwelijks. Alleen de smaken, verpakkingen en verhalen eromheen werden steeds uitgebreider.
Comments are closed.