Rooibos thee komt uit Zuid-Afrika, meer specifiek uit het Cederberg-gebergte in de Westkaap. Daar groeit de plant Aspalathus linearis, waarvan de naalden worden gebruikt om rooibos thee te maken. Deze streek is de enige plek ter wereld waar de plant van nature in het wild voorkomt.
De plant groeit als onderdeel van de zogeheten fynbos, een uniek type vegetatie dat kenmerkend is voor het westelijke deel van Zuid-Afrika. Die fynbos is bijzonder soortenrijk en herbergt planten die nergens anders op aarde voorkomen. Rooibos is daar een goed voorbeeld van.
Waar komt rooibos thee vandaan: het Cederberg-gebergte
Het Cederberg-gebergte ligt ongeveer 200 kilometer ten noorden van Kaapstad. Het klimaat daar is droog en warm in de zomer, met koele, natte winters. Die specifieke omstandigheden zijn precies wat Aspalathus linearis nodig heeft om te groeien. De combinatie van voedselarme, zandige grond en het mediterrane klimaat maakt het gebied vrijwel onvervangbaar voor de teelt van rooibos.
Buiten dit relatief kleine gebied lukt het niet om de plant succesvol te kweken. Pogingen om rooibos te verbouwen in andere landen met een vergelijkbaar klimaat zijn tot nu toe nauwelijks van de grond gekomen. Dat maakt rooibos thee een product dat onlosmakelijk verbonden is met één specifieke regio in de wereld.
Wie ontdekte rooibos?
De inheemse Khoisan-bevolking kende de plant al eeuwenlang vóór de Europese kolonisten er kennis van namen. Zij maakten al gebruik van de naalden van de struik door deze te hakken en te fermenteren, waarna ze de drank brouwden. Het was een dagelijks onderdeel van hun leven in het Cederberg-gebied.
In de achttiende eeuw begonnen ook Nederlandse kolonisten rooibos als vervanging voor zwarte thee te gebruiken, omdat thee uit Europa duur en moeilijk te krijgen was. De commerciële productie van rooibos thee begon pas in de twintigste eeuw. Een belangrijke rol daarin speelde de Russisch-Joodse immigrant Benjamin Ginsberg, die in de jaren twintig van de vorige eeuw als eerste begon met de georganiseerde handel in rooibos. Hij leerde de verwerk- en fermentatietechnieken van de lokale bevolking en maakte het product beschikbaar voor een bredere markt.
Hoe wordt rooibos verbouwd en geoogst?
Rooibos wordt tegenwoordig niet alleen in het wild verzameld, maar ook op grote schaal gekweekt op plantages in de Cederberg-regio. De struik kan tot twee meter hoog worden en heeft dunne, naaldachtige blaadjes. Na de oogst worden de naalden gehakt, gekneusd en uitgespreid om te fermenteren in de zon. Door die fermentatie krijgt de thee zijn kenmerkende roodbruine kleur en zoete smaak.
Er bestaat ook een niet-gefermenteerde variant, die wordt aangeduid als groene rooibos. Die behoudt zijn groene kleur en heeft een licht grassige smaak. De gefermenteerde versie is verreweg het bekendst en het meest verkocht wereldwijd.
Hoe verspreidde rooibos zich over de wereld?
Tot ver in de twintigste eeuw was rooibos buiten Zuid-Afrika nauwelijks bekend. Pas in de jaren tachtig en negentig begon de internationale export serieus op gang te komen, deels omdat consumenten in Europa en Noord-Amerika op zoek gingen naar cafeïnevrije alternatieven voor zwarte en groene thee. Rooibos paste precies in die behoefte: het bevat van nature geen cafeïne en heeft een milde, licht zoete smaak die ook zonder melk of suiker goed te drinken is.
Vandaag de dag wordt rooibos geëxporteerd naar tientallen landen, waaronder Nederland, Duitsland, Japan en de Verenigde Staten. Toch blijft de teelt volledig gebonden aan de Cederberg-regio in Zuid-Afrika. Het is een product met een echte herkomst, vergelijkbaar met hoe champagne alleen uit de Champagne-streek in Frankrijk mag komen.
Rooibos is dus geen algemene tropische thee, maar een heel specifiek product uit één klein stukje van de wereld. Die unieke geografische oorsprong, gecombineerd met eeuwenoude kennis van de Khoisan-bevolking, maakt het verhaal achter je kop rooibos een stuk interessanter dan je misschien zou verwachten.
Comments are closed.