Olijfolie komt van de olijfboom, en de meeste olijfolie ter wereld wordt geproduceerd in landen rondom de Middellandse Zee. De olie wordt gewonnen door persing van rijpe olijven, de vruchten van de olijfboom (Olea europaea). Landen als Spanje, Italië en Griekenland zijn samen goed voor het grootste deel van de wereldwijde productie.
De olijfboom gedijt het beste in een warm, droog klimaat met milde winters. Dat maakt het Middellandse Zeegebied van nature de ideale regio voor olijventeelt. Maar waar precies komen de olijven vandaan, en hoe wordt de olie eruit gehaald? Hieronder lees je het in detail.
De belangrijkste landen waar olijfolie vandaan komt
Verreweg de meeste olijfolie wordt geproduceerd in Europa, en dan met name in de zuidelijke landen. Spanje is wereldwijd de grootste producent en levert doorgaans zo’n veertig tot vijftig procent van de mondiale olijfolie. De belangrijkste teeltgebieden liggen in de regio Andalusië, waar eindeloze olijfgaarden het landschap bepalen.
Italië is de tweede grote producent. Italiaanse olijfolie heeft een sterke reputatie om zijn smaak en kwaliteit, en bekende herkomstregio’s zijn onder andere Toscane, Apulië en Sicilië. Griekenland produceert minder in volume, maar de Grieken zijn wereldkampioen in verbruik per hoofd van de bevolking. Veel Griekse olie komt van het eiland Kreta en uit de Peloponnesos.
Buiten Europa zijn Tunesië, Marokko en Turkije grote producenten. In Tunesië is olijventeelt een van de belangrijkste landbouwactiviteiten. Californië (in de Verenigde Staten) heeft de afgelopen decennia ook een groeiende olijfoliesector opgebouwd, maar blijft in omvang ver achter bij de Europese landen.
De herkomst van de olijfboom zelf
De olijfboom stamt oorspronkelijk uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, vermoedelijk uit de regio die nu bestaat uit Syrië, Libanon, Israël en Turkije. Archaeologisch onderzoek toont aan dat mensen al duizenden jaren voor onze tijdrekening olijven aten en olijfolie gebruikten. De oudste aanwijzingen voor georganiseerde olijfolieproductie dateren van ruwweg 6.000 jaar geleden.
Via handel en kolonisatie verspreidden de Grieken en Feniciërs de olijfboom verder over het Middellandse Zeegebied. De Romeinen breidden de teelt daarna verder uit. Olijfolie had in de oudheid niet alleen een rol als voedsel: het werd gebruikt als brandstof voor lampen, als cosmetisch middel en bij religieuze rituelen.
Hoe wordt olijfolie gemaakt van de olijf?
Olijfolie wordt gewonnen door de olijven te persen. Het productieproces verloopt in grote lijnen als volgt:
- Oogst: Olijven worden in het najaar geoogst, afhankelijk van de regio tussen september en december. Hoe vroeger in het seizoen, hoe groener en scherper de olie.
- Malen: De olijven worden inclusief pit gemalen tot een pasta.
- Mengen: De pasta wordt langzaam geroerd, zodat de oliedruppeltjes samenklonteren.
- Persen of centrifugeren: De olie wordt gescheiden van het vaste deel (de pulp) en van het vruchtwater. Bij koudepersing gebeurt dit zonder verhitting, zodat smaak en voedingswaarde bewaard blijven.
- Filteren en opslaan: De olie wordt gefilterd en opgeslagen in donkere, koele omstandigheden om kwaliteitsverlies te voorkomen.
De aanduiding “extra vierge” betekent dat de olie puur mechanisch geperst is, zonder chemische bewerking, en dat de zuurgraad onder de 0,8 procent ligt. Dit is de hoogste kwaliteitsklasse.
Waarom bepaalt de herkomst zo veel aan de smaak?
De regio waar olijfolie vandaan komt, heeft een grote invloed op de smaak. Dat heeft te maken met het klimaat, de bodemsoort, het olijvenras en het moment van oogsten. Griekse olie smaakt vaak intenser en fruitig, Italiaanse olie is regelmatig kruidig of peperig, en Spaanse olie heeft vaker een mildere, nootachtige toon. Dit zijn natuurlijk algemene tendensen: ook binnen één land verschilt de smaak sterk per regio en producent.
Op veel flessen staat een herkomstaanduiding als “PDO” (Protected Designation of Origin) of het Nederlandse equivalent “BOB” (Beschermde Oorsprongsbenaming). Dat betekent dat de olie echt afkomstig is uit de genoemde regio en daar ook geproduceerd is. Zo’n keurmerk geeft je zekerheid over de herkomst.
Wil je weten waar jouw olijfolie vandaan komt, kijk dan op het etiket. Goede producenten vermelden niet alleen het land, maar ook de specifieke regio of zelfs het olijvenras. Hoe specifieker de informatie, hoe transparanter de producent over de herkomst van de olie is.
Comments are closed.