Skyr komt oorspronkelijk uit IJsland, waar het al meer dan duizend jaar wordt gemaakt. Het product werd, net als koeien, door Vikingen vanuit Noorwegen meegenomen naar het eiland. Sindsdien is skyr een vast onderdeel van de IJslandse eetcultuur gebleven, terwijl het in Scandinavië zelf grotendeels in de vergetelheid raakte.
De naam spreek je uit als “skir”. Officieel valt skyr in de categorie zuivelproducten, maar het zit qua smaak en textuur dicht bij yoghurt. Toch is het dat technisch gezien niet. Het wordt gemaakt door melk te vergisten met specifieke bacterieculturen en vervolgens de wei eruit te laten lopen. Dat geeft de bekende dikke, romige structuur.
Waar komt skyr vandaan: de Vikingen als oorsprong
De eerste geschreven vermeldingen van skyr duiken op in IJslandse saga’s uit de middeleeuwen. Zo ver teruggaan in de geschiedenis maakt skyr tot een van de oudste nog steeds bestaande zuivelproducten van Europa. De Vikingen namen het recept en de benodigde bacterieculturen mee op hun overtocht van Noorwegen naar IJsland, ergens rond het jaar 870, toen de eerste nederzettingen op het eiland werden gesticht.
In Noorwegen zelf verdween skyr na verloop van tijd uit de dagelijkse voeding. Op IJsland bleef het echter een basisvoedsel, mede omdat het eiland weinig andere eiwitrijke opties had. Skyr was goedkoop te maken, lang houdbaar en voedzaam. Voor een bevolking die sterk afhankelijk was van schaarse middelen, was dat een grote praktische waarde.
Van boerderijproduct naar supermarkthit
Eeuwenlang werd skyr thuis gemaakt of bij kleine zuivelbedrijven geproduceerd. Op IJsland eet men het traditioneel met een beetje suiker en soms verse bessen of room. Het is een alledaags ontbijtproduct en een lichte maaltijd, geen bijzondere traktatie.
De grote doorbraak buiten IJsland kwam pas in de 21e eeuw. IJslandse merken, met het bekende merk Siggi’s als vroeg voorbeeld, begonnen skyr te exporteren naar Noord-Amerika en Europa. De hoge eiwitwaarde en lage vetgehalte pasten goed bij de groeiende interesse in gezonde, eiwitrijke voeding. Grote zuivelbedrijven, ook buiten IJsland, begonnen eigen versies te produceren. Daarmee verloor de naam “skyr” zijn exclusief IJslandse karakter, wat niet bij iedereen in goede aarde viel.
Is skyr yoghurt of iets anders?
Dit is een veelgestelde vraag en het antwoord is wat genuanceerd. Skyr wordt gemaakt op een vergelijkbare manier als bepaalde soorten yoghurt, maar het fermentatieproces en de specifieke bacterieculturen zijn anders. Technisch gezien is skyr een verse kaas. Toch wordt het in de meeste landen verkocht en geconsumeerd als yoghurt-alternatief, en op productverpakkingen staat het ook vaak als “IJslandse stijl yoghurt” beschreven.
Het grote verschil zit in de verhouding. Om één liter skyr te maken heb je ruwweg vier liter melk nodig, doordat een groot deel van de vloeistof (de wei) wordt afgevoerd. Dat maakt skyr van nature dikker, eiwitrijker en zuurder dan gewone yoghurt.
IJsland als thuisbasis
Ondanks de internationale populariteit blijft IJsland het land van herkomst van skyr. Daar is het geen trendy superfood, maar gewoon een dagelijks zuivelproduct dat je in elke supermarkt vindt. De IJslandse zuivelindustrie heeft skyr al generaties lang gestandaardiseerd en verfijnd. Wie de authentieke versie wil proeven, vindt die dus het best in IJsland zelf, waar de smaak en textuur nog het dichtst bij de originele traditie liggen.
Skyr is daarmee een van de weinige voedselproducten die duizend jaar lang nauwelijks is veranderd. De basis, gefermenteerde afgeroomde melk met uitgelopen wei, is vandaag de dag nog vrijwel hetzelfde als wat de eerste IJslandse nederzettingen op hun tafel hadden staan.
Comments are closed.