Moederdag komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten en werd in de vroege twintigste eeuw officieel gemaakt door activiste Anna Jarvis. Elke tweede zondag van mei staat in veel landen in het teken van moeders, maar de wortels van deze dag zijn ouder dan de meeste mensen denken en lang niet zo commercieel als de dag er nu uitziet.
De vroegste oorsprong van moederdag
Het idee om moeders te eren is veel ouder dan de moderne feestdag. In de oudheid vierden de Grieken en Romeinen al feesten ter ere van moedergodinnen. De Grieken eerden Rhea, de moeder van de goden, en de Romeinen kenden het Hilaria-feest voor de godin Cybele. Dit waren religieuze feesten, geen persoonlijke viering van de eigen moeder.
In Engeland bestond in de zestiende eeuw een gebruik dat bekendstaat als “Mothering Sunday”. Op de vierde zondag van de vastentijd mochten dienstboden en arbeiders naar huis terugkeren om hun moeder te bezoeken. Ze brachten vaak een kleine taart mee, de “mothering cake”. Dit was een sociale traditie, geen officiële feestdag, maar het idee van het eren van de eigen moeder was er al wel in te herkennen.
Anna Jarvis en het ontstaan van de Amerikaanse moederdag
De moderne moederdag zoals wij die kennen, is grotendeels het werk van Anna Jarvis (1864-1948). Haar moeder, Ann Reeves Jarvis, was actief in de vrouwenbeweging en had tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog zogenoemde “Mothers’ Friendship Clubs” opgericht om wonden te helen tussen families van soldaten uit het Noorden en het Zuiden. Na haar dood in 1905 wilde Anna haar moeder eren en tegelijk alle moeders in het zonnetje zetten.
Anna Jarvis organiseerde in 1908 de eerste officiële moederdagviering in de Andrews Methodist Church in Grafton, West Virginia. Ze stuurde ook witte anjers naar de deelnemers, omdat de anjer de lievelingsbloem van haar moeder was. Al snel verspreidde het idee zich naar andere staten. Anna Jarvis lobbyde intensief bij politici en stuurde honderden brieven. In 1914 tekende de Amerikaanse president Woodrow Wilson een wet waarmee de tweede zondag van mei officieel werd uitgeroepen tot nationale Mother’s Day.
Van persoonlijke eerbetoon naar commerciële feestdag
Wat Anna Jarvis zelf misschien het meest opvalt in de geschiedenis van moederdag, is dat zij later hevig spijt kreeg van wat de dag werd. Ze had een dag voor ogen waarop je je moeder een zelfgeschreven brief schreef of gewoon bij haar op bezoek ging. Geen cadeaus, geen wenskaarten en zeker geen bloemen die je kocht bij een winkelier.
Toch groeide de dag razendsnel uit tot een commercieel succes. Bloemisten, wenskaartenbedrijven en snoepmakers zagen de kansen en speelden er handig op in. Anna Jarvis was zo boos over deze ontwikkeling dat ze actief protesteerde en zelfs de naam “Mother’s Day” probeerde te beschermen als handelsmerk. Ze sprak zich publiekelijk uit tegen de commercialisering en noemde de dag uiteindelijk een leugen. Ze stierf in 1948, gedesillusioneerd en vrijwel zonder geld, terwijl de feestdag groter was dan ooit.
Hoe moederdag in Nederland terechtkwam
In Nederland raakte moederdag in de loop van de twintigste eeuw langzaam ingeburgerd, mede dankzij Amerikaanse invloeden en de bloemenindustrie, die er een groot belang bij had de dag te promoten. De tweede zondag van mei werd ook hier de vaste datum. Of het nu gaat om een bos bloemen, een zelfgemaakt kaartje of een gezamenlijk ontbijt: de Nederlandse invulling van moederdag leunt sterk op de commerciële traditie die al in de VS was ontstaan.
Wie dus zegt dat moederdag “verzonnen is door de commercie” heeft maar half gelijk. De dag heeft een echte, persoonlijke en bewogen geschiedenis die begon met de wens van één vrouw om haar moeder te herdenken. Dat de dag daarna werd overgenomen door bedrijven, was juist tegen de wil van de uitvindster. De oorsprong is menselijk en oprecht; wat er later van gemaakt is, is een ander verhaal.
Comments are closed.