Chocolade komt oorspronkelijk uit Meso-Amerika, het gebied dat nu Mexico en het noorden van Zuid-Amerika omvat. De cacaoboom, waarvan de vruchten de basis vormen voor chocolade, groeide daar al duizenden jaren voor onze tijdrekening wild in de regenwouden. De Azteken en de Maya’s waren de eerste volkeren die cacao op grote schaal gebruikten, lang voordat chocolade de wereld veroverde.
De oorsprong van cacao in Meso-Amerika
De cacaoboom (Theobroma cacao) is inheems in het tropische regenwoud van Meso-Amerika. Wetenschappers schatten dat de eerste mensen al zo’n 3.000 jaar geleden cacaovruchten aten, al was dat in eerste instantie voor het zoete vruchtvlees rondom de bonen, niet voor de bonen zelf. Pas later ontdekten mensen dat de bonen zelf, na fermentatie en drogen, een bijzonder aroma ontwikkelden.
De Maya’s waren waarschijnlijk de eersten die cacao ook verbouwden. Ze dronken cacao als een bittere, kruidige drank, gemengd met water, chili en andere specerijen. Chocolade als zoete lekkernij zoals je die nu kent, bestond toen dus helemaal niet. Het was een serieuze, bijna heilige drank die een vaste plek had bij religieuze rituelen en bij de hogere klassen in de samenleving.
De Azteken en de rol van cacaobonen als betaalmiddel
De Azteken gingen nog een stap verder. Zij dronken ook een cacaodrank, die ze “xocolatl” noemden, wat zoiets betekent als “bitter water”. Maar cacaobonen hadden bij de Azteken ook economische waarde: ze werden gebruikt als betaalmiddel. Je kon er goederen mee kopen en belasting mee betalen. Dat zegt iets over hoe waardevol cacao werd beschouwd.
De Azteekse cacaodrank was pittig en bitter, niet zoet. Er ging vaak mais, vanille of chili bij. Suiker was onbekend in Meso-Amerika voor de Europese kolonisatie. De drank werd ook koud gedronken en was voorbehouden aan krijgers, priesters en de adel.
Hoe cacao Europa bereikte
In de vroege zestiende eeuw kwamen de Spanjaarden in contact met cacao. De Spaanse ontdekkingsreiziger Hernán Cortés arriveerde in 1519 in het Azteekse rijk en leerde de cacaodrank kennen. Rond 1528 brachten de Spanjaarden cacaobonen mee terug naar Europa. Aan het Spaanse hof begon men de drank aan te passen: minder kruiden, en suiker erbij. Zo werd de bittere cacaodrank langzaam zoeter.
Vanuit Spanje verspreidde cacao zich door Europa. In de zeventiende eeuw waren cacaodranken in cafés en aan hoven in heel West-Europa populair, al bleef het aanvankelijk een luxeproduct voor de rijken. Het was duur om te produceren en de cacaobonen kwamen van ver.
Van vloeibare drank naar vaste chocolade
De stap van cacaodrank naar vaste chocolade zoals je die tegenwoordig kent, werd gezet in de negentiende eeuw. De Nederlander Coenraad Johannes van Houten ontwikkelde in 1828 een methode om cacaoboter te scheiden van cacaopoeder. Dat maakte het mogelijk om cacao te mengen met suiker en cacaoboter tot een vaste massa: de chocoladereep zoals we die kennen. Een paar decennia later, rond 1847, bracht het Britse bedrijf Fry & Sons de eerste eetbare chocoladereep op de markt. Melkchocolade volgde in 1875, ontwikkeld door de Zwitser Daniel Peter in samenwerking met Henri Nestlé.
Waar wordt cacao vandaag de dag geteeld?
De cacaoboom groeit alleen in een smalle zone rondom de evenaar, tussen de 20ste breedtegraad noord en de 20ste breedtegraad zuid. Het oorspronkelijke verspreidingsgebied lag in Amerika, maar cacao wordt nu wereldwijd geteeld in tropische landen. De grootste producenten zijn tegenwoordig Ivoorkust en Ghana, samen goed voor meer dan de helft van alle cacao ter wereld. Andere belangrijke landen zijn Indonesië, Nigeria en Ecuador.
Van de cacaovrucht gebruik je alleen de bonen. Na de oogst worden ze gefermenteerd, gedroogd, geroosterd en gemalen. Dat gemalen product heet cacaomassa, de basis voor zowel chocolade als cacaopoeder.
Chocolade heeft dus een lange reis gemaakt: van een bittere drank in de regenwouden van Mexico en Zuid-Amerika, via de koninklijke hoven van Europa, naar de reep die je nu in elke supermarkt vindt. De cacaoboon zelf komt nog steeds uit exact hetzelfde type tropisch klimaat als duizenden jaren geleden, al is het verbouwgebied verschoven van Amerika naar West-Afrika.
Comments are closed.