Black Friday komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten en staat voor de dag na Thanksgiving, de vierde donderdag van november, waarop winkels massale kortingen geven. Maar de herkomst van de naam is een stuk minder vrolijk dan je zou verwachten van een koopjesdag. Er zijn meerdere verklaringen voor waar Black Friday vandaan komt, en niet alle zijn even goed onderbouwd.
De meest geloofwaardige verklaring: de politieagenten van Philadelphia
De vroegste en meest geloofwaardige verklaring voor de naam Black Friday komt uit Philadelphia in de jaren zestig van de twintigste eeuw. De dag na Thanksgiving was daar een drukke dag: grote drukte op straat, veel winkelpubliek en een populaire voetbalwedstrijd die extra mensen naar de stad trok. Politieagenten konden die dag niet vrij nemen en noemden het onder elkaar “Black Friday”, als uitdrukking van iets vervelends en zwaar. De naam werd zo in de volksmond verbonden met de dag.
Lokale winkels pikten de term op en gebruikten hem al snel in advertenties. Zo verspreidde de naam zich vanuit Philadelphia naar de rest van het land. Dit verhaal is het best gedocumenteerd en wordt door historici als de meest waarschijnlijke oorsprong gezien.
De boekhoudkundige verklaring: van rood naar zwart
Een andere populaire verklaring, die je nog vaak tegenkomt, gaat over boekhoudkundige tradities. Vroeger schreven accountants verlies in het rood en winst in het zwart. Omdat winkels op de dag na Thanksgiving zoveel omzet draaiden, zouden ze na een jaar van verlies eindelijk weer “in het zwart” staan. Vandaar de naam Black Friday.
Dit klinkt logisch, maar het is waarschijnlijk een achteraf bedachte verklaring. Er is geen bewijs dat winkeliers de term zelf zo hebben bedoeld of gebruikt. Het verhaal werd populair nadat de naam al ingeburgerd was en lijkt eerder een manier om de naam positief te duiden dan een echte oorsprong.
De verklaring met het slavernijverleden
Een derde verklaring, die veel minder goed onderbouwd is, verbindt Black Friday met het slavernijverleden van Amerika. Volgens dit verhaal werden tot slaaf gemaakte mensen na Thanksgiving verkocht of verhandeld op grote markten. Er zijn tot nu toe geen historische bronnen gevonden die dit verhaal bevestigen. Historici beschouwen deze verklaring als onbewezen en waarschijnlijk onjuist.
Hoe Black Friday wereldwijd groot werd
Decennialang bleef Black Friday een puur Amerikaans fenomeen. De dag na Thanksgiving was er traditioneel een vrije dag voor veel Amerikanen, wat het de perfecte gelegenheid maakte voor een grote winkeldag. Winkels gaven enorme kortingen, klanten stonden voor dag en dauw in de rij, en de dag groeide uit tot een van de grootste shoppingdagen van het jaar in de VS.
Rond het begin van de jaren 2010 waaide het concept over naar Europa, en ook Nederland en België pikten het op. Dat was opvallend, want Thanksgiving bestaat hier niet. Toch sloeg de koopjesdag aan, eerst bij grote webwinkels en later bij vrijwel alle retailers. De reden was simpel: kortingen werken altijd, ongeacht de culturele achtergrond van de dag.
Waar komt de datum vandaan?
Black Friday valt altijd op de vierde vrijdag van november, de dag direct na Thanksgiving. In de VS is Thanksgiving vastgesteld op de vierde donderdag van november door president Franklin D. Roosevelt, die de feestdag in 1939 een week vervroegde. Dat was deels om de winkelperiode voor kerst langer te maken en zo de economie tijdens de Grote Depressie te stimuleren. Dat besluit had indirect ook invloed op de positie van Black Friday als vaste koopjesdag in de kalender.
Wat zegt de naam over de dag?
Hoe je de oorsprong ook bekijkt, de naam Black Friday had in zijn vroegste gebruik een negatieve lading. Het was een dag die je liever vermeed, geen dag om te vieren. Pas later, toen retailers de term overnamen en er een positieve draai aan gaven, veranderde dat. Vandaag staat de naam wereldwijd voor kortingen en koopjes, terwijl de eigenlijke herkomst van die naam veel minder feestelijk was.
De meest betrouwbare verklaring blijft die van de Philadelphiase politieagenten in de jaren zestig. De boekhoudkundige verklaring is achteraf bedacht, en de slavernijverklaring is historisch niet onderbouwd. Wie wil weten waar Black Friday écht vandaan komt, komt het dichtst bij de waarheid met dat ene verhaal uit een drukke stad, ruim zestig jaar geleden.
Comments are closed.