IJsbergsla heet zo omdat de sla vroeger werd vervoerd onder een dikke laag crushed ice, waardoor de kroppen eruitzagen als kleine ijsbergen. De naam stamt uit het begin van de twintigste eeuw, toen de sla vanuit Californië werd geïntroduceerd onder de Engelse naam “Iceberg”. Die naam sloeg aan en werd in het Nederlands vertaald naar ijsbergsla.
Hoe de naam ijsbergsla ontstond
In het begin van de jaren 1900 begon Californië op grote schaal met de teelt van deze knapperige slakrop. Om de sla vers te houden tijdens het transport over de lange spoorlijnen naar de rest van de Verenigde Staten, pakten vervoerders de kroppen in met enorme hoeveelheden crushed ice. Als de treinen aankwamen op stations, zagen omstanders witte, met ijs bedekte bergen van sla uit de wagons komen. Die aanblik zorgde voor de bijnaam “Iceberg”. De naam bleef hangen en werd al snel de officiële aanduiding voor dit type sla.
Het gaat bij die naam dus niet om de vorm van de ijsberg in het water, maar puur om het ijs dat werd gebruikt bij het transport. Zonder koeling zou de sla snel slap worden door de hitte tijdens het transport over grote afstanden. Het ijs was in die tijd de enige manier om de kwaliteit te bewaren, en het leverde meteen een herkenbare naam op.
Van “Iceberg” naar ijsbergsla in het Nederlands
Toen de slasoort ook in Europa populair werd, namen landen de naam simpelweg over of vertaalden die naar de eigen taal. In het Nederlands werd “Iceberg” dus ijsbergsla, soms ook afgekort tot ijssla. Beide namen verwijzen naar hetzelfde product: de stevige, lichtgroene krop met knapperige bladeren en een hoog watergehalte.
De naam “iceberg” is in meerdere talen herkenbaar gebleven. In het Frans heet de sla “laitue iceberg”, in het Duits “Eisbergsalat”. Overal zit die ijsberg-verwijzing erin, als een echo van de transportmethode die ooit de naam inspireerde.
Heeft de naam iets te maken met de smaak of vorm?
Soms denken mensen dat ijsbergsla haar naam heeft gekregen door het koele, waterige karakter van de blaadjes, of door de ronde vorm die een beetje op een ijsberg kan lijken. Dat is begrijpelijk, maar het klopt historisch niet. De naam is volledig te danken aan de praktische transportmethode met ijs, niet aan de eigenschappen van de sla zelf. Dat de sla wél knapperig en koel aanvoelt, is dan ook meer een toevallige bijkomstigheid die de naam goed laat klinken.
Overigens is de hoge vochtgehalte van ijsbergsla (zo’n 95 procent water) wél een reden dat de sla zo goed bestand was tegen het transport op ijs. De stevige structuur van de bladeren zorgt ervoor dat de krop zijn vorm behoudt, ook bij lage temperaturen. Dat maakte ijsbergsla bij uitstek geschikt voor lange transporten, iets wat zachte slavormen zoals veldsla of batavia nooit hadden kunnen doorstaan.
De naam ijsbergsla is dus een directe herinnering aan een transporttruc van meer dan honderd jaar geleden, die zo kenmerkend was dat iedereen hem bleef gebruiken, ook lang nadat gekoelde vrachtauto’s en vrachtwagens het transport met losse ijs overbodig maakten.
Comments are closed.