Matcha komt oorspronkelijk uit China, maar werd groot in Japan. Het verhaal begint tijdens de Chinese Song-dynastie (960-1279), toen het drinken van fijngemalen thee in poedervorm een populaire gewoonte was. Via boeddhistische monniken reisde die traditie naar Japan, waar matcha uiteindelijk uitgroeide tot wat het vandaag de dag is: een diepgeworteld onderdeel van de Japanse cultuur.
Waar komt matcha vandaan: China of Japan?
Het antwoord is: allebei, maar in een andere volgorde. In China was het tijdens de Song-dynastie gebruikelijk om theebladeren te stomen, te drogen en fijn te malen tot poeder. Dat poeder werd vervolgens geklopt met heet water in een kommetje. Een herkenbaar ritueel voor wie matcha kent.
Aan het einde van de twaalfde eeuw bracht de Japanse boeddhistische monnik Eisai theezaden én de kennis over het bereiden van poederthee mee terug naar Japan. Hij plantte de eerste theebladeren op Japanse bodem en beschreef de gezondheidsvoordelen van thee in zijn geschriften. Dat was het beginpunt van de Japanse matchatraditie.
In China raakte de poederthee-methode na de Song-dynastie uit de mode. Men stapte over op een andere manier van thee zetten, waarbij losse theebladeren worden gebrouwen. In Japan bleef de poederstijl juist leven en werd hij verder verfijnd, met name binnen het zenboeddhisme en later de Japanse theeceremonie (chanoyu).
Hoe Japan matcha zijn eigen maakte
Japan nam de Chinese basis en ontwikkelde daar iets nieuws mee. Een belangrijke stap was de teelt in de schaduw, een methode waarbij theeplanten in de weken voor de oogst worden afgedekt van direct zonlicht. Dat stimuleert de aanmaak van chlorofyl, wat de felgroene kleur geeft. Tegelijk neemt het gehalte aan L-theanine toe, een stof die bijdraagt aan de kenmerkende umami-smaak van matcha.
Na de oogst worden de bladeren gestoomd, gedroogd en ontdaan van nerven en steeltjes. Wat overblijft heet tencha. Die tencha wordt vervolgens gemalen tot het fijne, felgroene poeder dat we kennen als matcha. Vroeger gebeurde dat met stenen handmolens; nu doen machines veel van dat werk, al worden voor hoogwaardige matcha nog steeds stenen molens gebruikt.
De bekendste matcharegio’s in Japan
Japan is tegenwoordig de belangrijkste producent van matcha ter wereld. Binnen Japan zijn er een paar regio’s die bekendstaan om hun kwaliteit.
- Uji (Kyoto): de meest gerenommeerde matcharegio. Uji-matcha geldt als een kwaliteitslabel en staat bekend om een zachte, diepe smaak.
- Nishio (Aichi): een van de grootste producerende regio’s qua volume. Veel matcha die in Japan en wereldwijd wordt verkocht, komt uit Nishio.
- Kagoshima: een groeiende regio in het zuiden van Japan, met een gunstig klimaat voor theeproductie.
- Shizuoka: vooral bekend om gewone groene thee (sencha), maar ook een speler in de matchamarkt.
Uji heeft de langste theegeschiedenis en de naam “Uji-matcha” wordt door veel Japanse producenten als kwaliteitskeurmerk gebruikt. Het zegt iets over de herkomst en de teeltmethode, vergelijkbaar met een geografische aanduiding bij wijn of kaas.
Van Japan naar de rest van de wereld
Lange tijd bleef matcha vooral een Japans product, sterk verbonden met de theeceremonie en de boeddhistische kloostercultuur. Pas in de twintigste en eenentwintigste eeuw begon matcha buiten Japan aan populariteit te winnen. Eerst als ingrediënt in de Japanse keuken, denk aan matchaijs en wagashi (Japanse zoetwaren), later als trendy drank in koffiebarren wereldwijd.
De opmars van de matchalatte in westerse steden droeg sterk bij aan de internationale vraag. Ondertussen groeit ook de productie buiten Japan. China, dat ooit de oorsprong was van het matchaconcept, is nu ook een grote producent van matchapoeder voor de wereldmarkt, al verschilt de smaak en kwaliteit vaak van de Japanse variant vanwege andere teelt- en verwerkingsmethoden.
Matcha heeft dus een lange reis gemaakt: van de Chinese theehuizen uit de Song-dynastie, via Japanse kloostermuren en theeceremoniën, naar de koffiebekers en smoothiebars van vandaag. De wortels liggen in China, maar de identiteit van matcha zoals we die nu kennen is puur Japans.
Comments are closed.