Crème brûlée komt waarschijnlijk uit Frankrijk, maar over de exacte herkomst bestaat al eeuwen discussie. De naam is Frans en betekent letterlijk “gebrande room”, maar zowel Engeland als Spanje claimen een eigen versie van dit nagerecht als hun uitvinding.
Drie landen, drie claims op de oorsprong van crème brûlée
De discussie over waar crème brûlée vandaan komt, draait om drie landen: Frankrijk, Engeland en Spanje. Elk land heeft een versie van het gerecht die sterk lijkt op wat wij vandaag kennen als crème brûlée.
In Engeland kennen ze “Trinity Cream” of “Cambridge Cream”, een custardpudding met een gekaramelliseerde suikerkorst. Dit gerecht wordt al eeuwen geserveerd aan het Trinity College in Cambridge. De Engelsen beweren dat hun versie ouder is dan de Franse.
In Spanje bestaat “crema catalana”, een dessert van ei, melk en suiker met een gebrande suikerlaag erbovenop. Dit gerecht is traditioneel gebonden met maïzena in plaats van alleen eigeel, en wordt vaak gearomatiseerd met citroen en kaneel. De Spanjaarden beschouwen crema catalana als de echte voorloper van de crème brûlée.
De Franse versie duikt voor het eerst op in een Frans kookboek uit 1691, geschreven door François Massialot. Dat maakt de Franse claim tot de vroegste schriftelijke vermelding van het gerecht zoals we het nu kennen.
Het oudste schriftelijke recept: Frankrijk, 1691
François Massialot, een Franse kok die werkte voor adellijke families aan het hof van Versailles, publiceerde in 1691 een recept onder de naam “crème brûlée”. Dit is de oudste bekende schriftelijke bron die dit gerecht bij naam noemt. Het recept beschrijft een romige custard met een laag gekaramelliseerde suiker, vrijwel identiek aan wat je vandaag de dag in een restaurant krijgt voorgeschoteld.
Dat Massialot het recept opschreef, betekent niet automatisch dat hij het ook uitvond. Recepten werden lange tijd mondeling doorgegeven of bewust geheimgehouden. Het is goed mogelijk dat het gerecht al circuleerde voordat iemand het op papier zette.
Waarom de naam Frans is maar de herkomst onduidelijk blijft
Het feit dat de naam Frans is, zegt niet alles over waar crème brûlée vandaan komt. In de Europese keukengeschiedenis was Frans de dominante taal van de verfijnde kookkunst, zeker aan adellijke hoven. Veel gerechten kregen een Franse naam, ook als ze elders bedacht waren.
Crema catalana lijkt op het eerste gezicht veel op crème brûlée, maar er zijn echte verschillen. Crema catalana wordt traditioneel gebonden met maïzena en niet au bain-marie gebakken, terwijl crème brûlée juist zijn romige structuur krijgt door langzaam garen in een waterbad. De gebrande suikerlaag hebben ze gemeen, maar verder zijn het technisch gezien twee verschillende desserts.
Trinity Cream uit Cambridge heeft ook een geloofwaardige eigen geschiedenis, al is de documentatie ervan dunner dan de Franse schriftelijke bron uit 1691.
Hoe crème brûlée wereldberoemd werd
Na de eerste vermelding in de zeventiende eeuw verdween crème brûlée een tijdlang wat naar de achtergrond in de Franse keuken. Het nagerecht beleefde een grote comeback in de jaren tachtig van de twintigste eeuw, toen het door restaurants in de Verenigde Staten en Europa populair werd en uitgroeide tot een van de bekendste desserts ter wereld. Restaurants namen het op in hun menukaart als een elegant maar toegankelijk nagerecht, en sindsdien is de crème brûlée niet meer weg te denken.
De combinatie van de zachte, rijke custard en de krakende suikerlaag die je met een lepeltje doorbreekt, bleek tijdloos. Of het nu in Parijs, Barcelona of Cambridge bedacht is: het resultaat spreekt voor zich.
De meest eerlijke conclusie is dat crème brûlée, zoals we het nu kennen, het beste te omschrijven is als een Frans gerecht met een Europese familiegeschiedenis. De schriftelijke oorsprong ligt in Frankrijk in 1691, maar de ideeën achter het gerecht kwamen waarschijnlijk uit meerdere keukens tegelijk. Wie de eer wil opstrijken, zal zijn zaak nooit onomstotelijk kunnen bewijzen.
Comments are closed.